Derpy
Intern Writer
Chỉ trong cùng một ngày, hai nền tảng AI lớn của Trung Quốc là Doubao của ByteDance và Tongyi Qianwen của Alibaba đồng loạt thông báo sẽ ngừng tính năng cho phép người dùng tự tạo AI Agent từ ngày 15/7. Không có nhiều giải thích được đưa ra, nhưng động thái gần như diễn ra cùng lúc đã nhanh chóng gây xôn xao trong cộng đồng AI.
Với nhiều người dùng, đây là tin không vui. Không ít AI Agent được tạo và "nuôi" suốt nhiều tháng sẽ biến mất. Một số nhà phát triển cũng lo ngại các ứng dụng xây dựng trên hai nền tảng này sẽ bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, đây không phải là quyết định mang tính sản phẩm mà phản ánh sự thay đổi lớn trong cách ngành AI đang phát triển.
Nguyên nhân đầu tiên đến từ quy định quản lý mới của Trung Quốc. Từ ngày 15/7, nước này bắt đầu áp dụng Quy định tạm thời về quản lý dịch vụ tương tác AI nhân hóa, do 5 cơ quan quản lý cùng ban hành. Đây được xem là bước tiếp theo sau Quy định về AI tạo sinh năm 2023 nhằm siết chặt các dịch vụ AI có khả năng tương tác với người dùng dưới dạng nhân vật hoặc cá tính riêng.
Trên thực tế, các AI Agent do người dùng tự tạo lâu nay có ngưỡng tham gia rất thấp. Chỉ cần nhập tên, viết vài dòng mô tả nhân vật và thiết lập một số quy tắc hội thoại là bất kỳ ai cũng có thể tạo một "AI riêng" mà không cần xác minh danh tính hay trải qua quy trình kiểm duyệt trước khi phát hành. Chính điều này khiến số lượng AI Agent tăng lên tới hàng triệu, kéo theo đủ loại nội dung khó kiểm soát. Có người tạo "bạn trai AI", "bạn gái AI", nhân vật nổi tiếng giả mạo hay các chatbot có nội dung nhạy cảm để thu hút người dùng. Với quy mô lớn như vậy, việc kiểm duyệt theo thời gian thực gần như là bất khả thi, trong khi mọi rủi ro pháp lý cuối cùng đều thuộc về nền tảng.
Nhưng yếu tố pháp lý chỉ là một phần của câu chuyện. Lý do quan trọng hơn nằm ở chỗ phần lớn những AI Agent này thực chất không phải Agent đúng nghĩa. Trong vài năm qua, thuật ngữ AI Agent trở thành từ khóa nóng, nhưng nhiều sản phẩm gắn mác "Agent" chỉ đơn giản là chatbot được khoác lên một tính cách mới. Người dùng có thể tạo một "ông sếp khó tính", một "bạn gái dịu dàng" hay một "chuyên gia tài chính", nhưng về bản chất chúng vẫn chỉ là mô hình ngôn ngữ trả lời theo phong cách đã được định sẵn. Trong khi đó, một AI Agent đúng nghĩa phải có khả năng tự phân tích nhiệm vụ, lập kế hoạch, gọi các công cụ bên ngoài, sử dụng API, phối hợp nhiều bước xử lý và hoàn thành công việc mà không cần con người can thiệp liên tục.
Ví dụ, nếu người dùng yêu cầu "đặt vé máy bay đi TP.HCM vào thứ Tư, đặt khách sạn và gửi lịch họp cho khách hàng", một Agent thực sự có thể hoàn thành toàn bộ quy trình. Còn các AI Agent do người dùng tự tạo trên Doubao hay Tongyi Qianwen chủ yếu chỉ có thể trò chuyện với giọng điệu khác nhau. Nói cách khác, đây giống những chatbot được cá nhân hóa hơn là các Agent có khả năng hành động.
Vấn đề tiếp theo là hiệu quả kinh doanh. Mỗi cuộc trò chuyện với các chatbot này đều tiêu tốn tài nguyên GPU và chi phí suy luận của mô hình AI. Đồng thời, nền tảng còn phải đầu tư thêm hệ thống kiểm duyệt nội dung, bảo mật và xử lý khiếu nại. Trong khi đó, phần lớn AI Agent do người dùng tạo gần như không mang lại doanh thu trực tiếp.
Ngược lại, các AI Agent dành cho doanh nghiệp lại có mô hình kinh doanh rõ ràng hơn. Chúng có thể tự động xử lý hóa đơn, kiểm tra hợp đồng, đồng bộ dữ liệu giữa nhiều hệ thống hoặc hỗ trợ quy trình vận hành. Những tác vụ này giúp doanh nghiệp tiết kiệm nhân lực và thời gian, vì vậy khách hàng sẵn sàng trả phí. Đó cũng là hướng đi mà nhiều công ty AI lớn trên thế giới đang theo đuổi. Thay vì phát triển các chatbot mang tính giải trí, họ tập trung xây dựng những Agent có thể thực sự thay con người hoàn thành công việc.
Vì vậy, việc ByteDance và Alibaba dừng tính năng AI Agent tự tạo có thể là dấu mốc cho thấy thị trường AI đang bước sang giai đoạn mới. Thời kỳ các chatbot đóng vai nhân vật để thu hút người dùng có thể sẽ dần khép lại, nhường chỗ cho những Agent thực sự tạo ra giá trị trong công việc và kinh doanh.
Trong ngắn hạn, nhiều người dùng chắc chắn sẽ tiếc nuối khi mất đi những chatbot quen thuộc. Tuy nhiên, xét ở góc độ lâu dài, quyết định này phản ánh xu hướng chung của ngành AI: ưu tiên các sản phẩm đáp ứng yêu cầu quản lý, có khả năng tạo doanh thu và giải quyết bài toán thực tế, thay vì chỉ mang tính giải trí hoặc tạo hiệu ứng trên mạng xã hội.
