Bật điều hoà khi cần hay bật 24/24 thì tiết kiệm điện hơn ?

[Tháp rơi tự do]

Mỗi khi mùa hè đến, các diễn đàn công nghệ và đời sống lại bùng nổ cuộc tranh luận: Liệu một người đi làm rời nhà từ 8 đến 10 tiếng nên để điều hòa chạy 24/7 hay chỉ bật khi về nhà? Nhiều "thần đèn" công nghệ cho rằng dòng máy biến tần (Inverter) hiện đại chỉ tốn điện lúc khởi động, còn khi đã duy trì nhiệt độ thì điện năng tiêu thụ cực thấp, vì vậy bật liên tục sẽ rẻ hơn. Tuy nhiên, câu trả lời thực tế từ các kỹ sư điện lực lại phức tạp hơn thế nhiều, bởi nó phụ thuộc vào cấu trúc phòng, khả năng cách nhiệt và chênh lệch nhiệt độ trong nhà - ngoài trời.

Các thử nghiệm thực tế: Bật tắt liên tục chỉ tổ "đốt tiền" và hại máy​

Để làm rõ cơ chế tiêu thụ điện, các kỹ sư từ Cục Cung cấp Điện Nam Ninh và Viện Nghiên cứu Điện lực Giang Tô (Tập đoàn Lưới điện Quốc gia) đã tiến hành các thử nghiệm độc lập.

• Trong thử nghiệm đầu tiên, một phòng bật điều hòa 26°C liên tục và một phòng bật/tắt gián đoạn mỗi 5-10 phút. Kết quả, lượng điện tiêu thụ trong 30 phút của hai phòng là ngang nhau (0,24 kWh), dù phòng thứ hai thực chất chỉ chạy có 15 phút.
• Thử nghiệm năm 2019 cũng chứng minh việc bật máy liên tục trong 45 phút tiết kiệm hơn 0,011 kWh so với việc bấm remote bật/tắt liên tục.

Nguyên nhân là do điều hòa luôn ngốn điện nhất ở "đỉnh công suất" lúc mới khởi động để kéo nhiệt độ phòng xuống. Do đó, nếu bạn ở trong phòng liên tục, việc để máy chạy đều đặn chắc chắn sẽ tiết kiệm hơn. Việc bật tắt liên tục không những không giúp giảm hóa đơn mà còn làm giảm tuổi thọ của máy nén.

Chốt hạ cho dân văn phòng: Đi làm 8 tiếng thì bắt buộc phải tắt máy!​

Dù để máy chạy liên tục có lợi khi bạn ở trong phòng, nhưng đối với những người đi làm xa nhà từ 8-10 tiếng, các chuyên gia khẳng định: Hãy tắt điều hòa khi rời nhà. Điều hòa hoạt động dựa trên nguyên lý dẫn nhiệt (hấp thụ nhiệt trong phòng và thải ra ngoài qua dàn nóng). Nếu bạn vắng nhà cả ngày mà vẫn bật máy, điều hòa sẽ phải gồng mình liên tục để chống lại lượng nhiệt từ ánh nắng mặt trời xâm nhập qua tường và cửa kính — một lượng điện tiêu tốn hoàn toàn vô ích. Bạn chỉ nên bật liên tục nếu chỉ ra ngoài từ 1 đến 2 tiếng, hoặc trong nhà có người già, trẻ nhỏ cần chăm sóc đặc biệt.

Combo "Hack" tiền điện tối thượng: Điều hòa + Quạt thông thường​

Một mẹo công nghệ cực hay được các nhà nghiên cứu tại Đại học UC Berkeley (Mỹ) chứng minh vào năm 2013: Bật thêm một chiếc quạt thông thường (chỉ tốn khoảng 3W) khi đang dùng điều hòa có thể làm tăng luồng khí lưu thông, giúp giảm nhiệt độ cảm nhận được của cơ thể tương đương với việc giảm hẳn 3°C trên điều hòa.

Quy luật ngành điện rất rõ ràng: Cứ tăng 1°C trên điều hòa, bạn sẽ tiết kiệm được 10% điện năng. Do đó, thay vì để điều hòa 23°C, hãy nâng lên 26°C và bật thêm một chiếc quạt, bạn sẽ vừa mát rượi vừa cắt giảm được một khối lượng tiền điện khổng lồ.

Bí kíp tiết kiệm ẩn giấu: Chăm vệ sinh lưới lọc​

Bụi bẩn bám dày trên bộ lọc không chỉ là ổ vi khuẩn mà còn làm cản trở lưu lượng gió, khiến điều hòa phải làm việc lâu hơn và tốn điện hơn để đạt cùng một độ mát. Việc tháo lưới lọc ra rửa 2 tuần một lần là cực kỳ cần thiết. Thậm chí, một nghiên cứu tại Hội nghị Công nghệ Thiết bị Điện Gia dụng Trung Quốc năm 2025 chỉ ra rằng, việc dùng chức năng tự làm sạch của điều hòa dù tốn khoảng 0,103 kWh/lần, nhưng tính chung cả năm, nó giúp máy sạch hơn và tiết kiệm tới hơn 25 kWh điện.

Cuối cùng, các chuyên gia khuyến cáo dù tiết kiệm đến đâu cũng đừng đánh đổi sức khỏe bằng việc chịu nóng dẫn đến say nắng, và hãy nhớ mở cửa thông phòng mỗi 1-2 tiếng để tái tạo oxy, tránh bị ngột ngạt trong phòng kín.